के मलाई हेरिदिन्नौ?
ती सागर नयनहरुले
जसका प्रदर्शन पहिल्याइ
मलाई जीवनको किनारा पुग्नु छ।
प्रिये ! आज आत्मसमर्पणको दिन हो के
मलाई पहिराइदिन्नौ?
अश्रुबूँदहरूको माला
जसको पत्र-पत्रको सुगन्धमा
आफैँलाई समावेश गर्नुछ ।
प्रिये ! आज मैले जीवन बिसर्जन गरेँ
के मलाई समात्न दिन्नौ?
सम्झनाको त्यो झिनो धागो
जसमा झुण्डिदै झुण्डिदै मैले अन्तिम श्वास निभाउनु छ ।
प्रिये !आज विदाको दिन हो ।
म तिमीलाई एउटा विवश गरीबको व्यथा भन्छु ।
म तिमीलाई एउटा छाप्रो जलेको रहस्य भन्छु
तिमी दुःखद जीवनहरूलाई धूनमा फेर
म तिम्रो सारङ्गीसँग एउटा गीत साट्छु ।
दुःखहरूको साटासाटमा आँसु बग्ने गर्छ
तिमी पनि रुन्छौ म पनि रुन्छु
तर आँसु मान्छेको नियति होइन
आँसु त यस्तो पानी हो जो आगोमा फेरिन सक्छ
दुःख त यस्तो झिल्का हो जो डढेलामा फेरिन सक्छ ।
तिमी मलाई अब यी दुःखहरूको सिङ्गो धून देऊ
म यी दुःखहरूलाई आजका सिङ्गा गीतहरूमा फेर्छु
म यी गीतहरूलाई प्रतिशोधका रापहरूमा फेर्छु ।
तिमी मलाई केवल मन पगाल्ने धून देऊ
म तिमीलाई इतिहास फेर्ने गीत दिन्छु
तिमी मलाई आफ्नो सारङ्गीका केही धुनहरू देऊ
म गीतहरूलाई परिवर्तनको इतिहासमा फेर्छु
माटोको माया
एउटा व्यङ्ग र अतिशयोक्ति हुन जान्छ आफैप्रति
म कसरी व्याक्त गरुँ?
मैले जमीन नखोजेको विरोध
मैले परिभाषा लाउन नखोजेको आमाको माया
जव रमाईलो दिन र रंगीन भ्रमहरुको
जुवा फुकेको थियो
शायद म अनुपस्थित थिएँ
आफ्नै स्थितिहरुमा
आफ्नै समयहरुमा
कि मैले हारमाथि हार खाएको हुनुपर्छ
म बाजी मार्न बिर्सेछु
मान्यता दिन बिर्सेछु
म बाजीलाई अर्थ दिन बिर्सेछु
मान्यता दिन बिर्सेछु
मलाई नसोधे हुन्छ
जुनी काट्नु कुनै गाह्रो काम होइन
अप्ठ्यारो इतिहास होइन ।
जेठका साँझ हुत्याएको
सुरिलो बाँस झैं
म अतीतलाई म्वाई खान जान्छु ।
घामले डढेर
पट्पटी फुटेको जमीनमा
म र मेरो अतीतको एउटा चिनाजानी छ
विना कुनै वर्तमान र भविष्यका आधारमा
म थाहा पाउँछु मेरो अतीत
फुटेको छ, चर्केको छ
र मेरो अतीतले थाहा पाउँछ
ममा बाँसको झैं खोक्रोपना छ ।
१०) मान्छे मरभुमी होइन
सास छउञ्जेल आश हुन्छ भन्छ
खुकुरीले बिर्सन्छ अचानुले बिर्सदैन भन्छ
जतिसुकै डढेलो लगाउन्
अँगार भएर भित्र कता कता रन्किरहन्छ भन्छ।
छोप्छन् आलो चिहानलाई
आलो सम्झनालाई
विस्मृतिका झारपातहरूले
भन्छ त्यही विस्मृतिका हाँगा–हाँगामा
फुल्छन् सक्रियताका फूलहरूे
मान्छे मरुभूमि होइन
ए ! मान्छे मरुभूमि होइन
प्रवृत्ति एकाएक र अन्तिमपल्टलाई कहिल्यै मर्दैन
मन त पल्हाउँछ घरीघरी, जाग्छ घरीघरी
मान्छेको मन मरुभूमि होइन।
किन के फरक छ दास युग र अहिले
त्रासदी भोग्नलाई? जिउँदो मान्छे डढेंकै छ
सुकुम्बासीको छाप्रोभित्र।
तर आज त्रासदी दुःख भएर
थुप्र्रै–थुप्रै दुःखी मान्छेहरूका सम्वेदनशील मनहरू
एउटा चाहनामा उनीएर बसेका छन्।
गल्ती गर्यो, जसले दुःखी मान्छेलाई मरुभूमि ठान्यो
गल्ती गर्यो, जसले संगीनमा उनीएको
सुकुम्बासी बाबुको रक्ताम्य लाश हेरेपछि
नाबालक छोराका आँखाहरू ढुंगा हुन्छन् भन्ने ठान्यो
गल्ती गर्यौ, जसले खरानीको डल्ला भएको
छोराको लाश देखेपछि
सुकुम्बासी बाबुको छात्ती बाँझो बगर बन्छ भन्ने ठान्यो।
नाबालक आँखाहरू ढुंगा हुन सक्दैनन्
बूढाको छाती बाँझो बगर हुनसक्दैन
आलो चिहानमाथि फुल्नै परेको छ
सक्रियताका फूलहरू।
मान्छे मरुभूमि होइन
रगत पात्लिंदैन भन्छ
रगत उम्लन थालेपछि पोख्नपर्छ भन्छ
नदी नै हो भान्छेको सहने शक्ति, पचाउन त सबै पचाउँछ
तर यस नदीमा पनि खतरा रेखा हुन्छ भन्छ
बाढ आउनुपर्छ भन्छ, बाढ
रगतको हिसाब किताब त हुन्छ हुन्छ
किनकि मान्छे मरुभूमि होइन।
११) रामसाइँला
रामसाइँला आगोको बोली सुहाउँछ ठिट्यौलीमा
हामीले यसको सीमा कल्पना गरेका छैनौँ
हामीले यसको विशालता अनुभव गरेका छैनौँ
आजको यो पाइलो आजैका दिनलाई समर्पित
आजको यो निष्त्रि्कय दिन आजैलाई समर्पित ।
आजकै अनुरूप अर्को दिनमा
कुन्नि घामको सट्टा आतङ्क उदाउन सक्छ
साथी! त्यो त हाम्रो वर्तमान हुनेछ
आजको खैरो साँझ आजैलाई समर्पित
आजको विसङ्गति आजैलाई समर्पित ।
उच्चाटभरिको दिन!
साँझ तिम्रो मृत्युजस्तै लागिरहेछ
हुन सक्छ, कालो रात तिम्रो शोकसभाजस्तै मनाइरहूँ
एक रातभरिको मौन धारणा
तर मलाई भोलि तिम्रो शोकगीत लेख्न फुर्सद हुनेछैन
दिन! आजको रित्तोपना तिमीलाई समर्पित ।
रामसाइँला विस्फोटको हाँसो सुहाउँछ ठिट्यौलीमा
रामसाइँला आगोको बोली सुहाउँछ ठिट्यौलीमा ।
१२) लाहुरेलाई एक रोगी प्रेमीकाको पत्र
. जीवनसाथी!
धेरै-धेरै प्यार
मलाई लाग्छ, यी स्वतन्त्र उड्ने मलेवाहरूका घाँटीमा
एउटा ह्दय उनेर पठाऊँ
एउटा ह्दय जडेर पठाऊँ
एउटा प्रेमपत्र झुन्ड्याएर पठाऊँ
एकपल्ट दोहोर्याझऊँ
शताब्दीअघिको प्रेमको भावुकता
तर आजको सीमारेखा
कुन स्वतन्त्र चराले उड्न पायो र ?
यो कुँजिएको अस्तित्व
कुन सुस्केराले विश्वको हावामा बिसाउन पायो र ?
२. प्रिय!
हेर्नै नपाई आँखाबाट ओझेल भएका तिमीलाई
बोल्नै नपाई टाढा भएका तिमीलाई
मस्तिष्कमा उभ्याउने यथेष्ट साधन नै छैन
रकेटको उडानले कल्पनालाई ढिलो बनाइसकेछ क्यार
मानचित्र राखेर उड्दाउड्दै पनि
दुर्घटनामा परिदिन्छ मेरो आतुरता
अब म... अब म
सात समुद्र पार गरेर आउँदिनँ
तिमीलाई यहीँ म मेरै चौतारीमा हेर्छु
किनभने शरीरसँगै मेरो मस्तिष्क पनि सीमित भएको छ
ढुङ्गामा परिणिता गौतमीजस्तै
३. प्रिय!
प्रेम एक मृगतृष्णा
प्रेम एक चखेवाको लोभ
मेरा निम्ति प्रेम एक निर्जीव सत्य
मानौँ काकाकुलको तिर्खा
मानौँ घामलाई प्रेम गर्दागर्दै सूर्यास्तमा जाम परेको क्लिसो
यो नश्वर शरीर
यो अनन्त चाहना
तर, प्रेम दुई शरीरको मिलन
तिम्रो अँगालाभित्र म
मृत्युलाई छेकबार हालिरहेछ इच्छाको ताँती
प्रत्येक रात-
आह, म मेरा मीठा सपनाहरूलाई हेर्दै पोल्दै गर्दै छु ।
४. प्रिय!
तिमीले लेखेका थियौ
म तिम्रो वालेटको तस्बिरमा मुस्कुराउँछु रे
तिमी मलाई पाएर हराउन चाहन्नौ रे
मेरो सम्झनापत्रले तिमीलाई 'फिनिक्स' ले झैँ बिउँझाउँछ रे
मेरो माया तिमीलाई वटवृक्षको मायालु छाया रे
आह! यी सब इतिहासबद्ध भइसके
कसरी मैले बाँचेको थाहै नपाई
एक लामो अवधि बिताइसकेछु
अब तिमी अवश्य पाउनेछौ मलाई
'फिनिक्स' लाई झैँ आफ्नै खरानीमा जुनी फेरेको होइन
तर भन्नै नपाई मनको कुरा
सधैँ-सधैँका निम्ति सुतेको निद्रामा ।
५. प्रिय!
म मरिसकेँ
तिम्रो प्रेमलाई आफूसँग जलाइसकेँ, गाडिसकेँ
म सुतिसकेँ
सुत्नका निम्ति छँदैछ चिरनिद्रा
तर बाँच्ने तिमी त भोलि बिउँझन्छौ नयाँ घामसँगै
तिमी नरुनू सङ्घर्षलाई व्यङ्ग्य गर्दै
तिमी मान्छौ ?
कति बलियो थियो मेरो अन्त्य
जसले अनन्तको एक हिस्सा चोइट्याएर लग्यो
कति बलियो मेरो मृत्यु
जो अमरत्वलाई नै अधमरो बनाएर गयो
प्रेम मर्दैन तर यसलाई मार्नुपर्छ
मेरो अन्त्यजस्तै तिम्रो आरम्भ पनि बलियो हुनुपर्छ
अब यहाँ आउँछ यस पत्रको शेष
मेरो पत्रको शेष
तिम्रो 'फिनिक्स' को शेष
जीवनसाथी तिमीलाई
मेरो सबै प्यारको अवशेष ।
१३) विजय
जीवनको पूर्व–पश्चिम
कुनै यात्रा यस्तो भएन
जहाँ पाइतालामा काँडा नबिझेको होस्,
जहाँ औलामा ठेस नलागेको होस्
दश बिसौनी एक पुल्टुङबाजी नडराई हिंडिरहेका
सहयात्रीहरू देखेपछि
जीवनप्रतिको कलिलो अनुभूतिलाई एउटा
माइल ढुंगामा यसरी लेखेर आएको छु,
एकथरीको जीवन
विजयबाट शुरु भएर पराजयमा अन्त हुन्छ
अर्को थरिको जीवन
पराजयबाट शुरु भएर पराजयमा अन्त्य हुन्छ
कुनै अनुभूतिको नाउँ जीवन हो?
कुनै दिन जीवनलाई मैले
कर्कलाको पातको पानीजस्तै सँगालें
कुनै दिन जीवनको अनुभूति मर्करी जस्तो फुटेर
कोसौं भाग लाग्यो
कुनै दिन अञ्जुलीभरिको पानी जस्तै
अनुभूति जीवनको
छताछुल्ल भई भुईभरि छरियो
बीस कोल्टे आँशु केही एक कोल्टे हाँसो फेर्न पाएँ
आजभोलि म रित्तो पेट र नांगो आङमा
अनुभव गरिरहेछु
र अनुभूति पसीना र थकानमा बाँच्दैछ
र अनुभूति थोरै ज्याला र धेरै असन्तुष्टिहरूमा साटिंदैछ
“नसहनु” भन्ने एउटा अनुभूतिमा छाम्दैछु, तौलँदैछु
त्यसले अनुभूति विद्रोहमा जाग्दैछ
चक्रको यस बिसौनीमा
चाहे पाइतालाभरि काँडा बिझेको किन नहोस्
म फेरि अर्को माइल ढुंगामा अर्को चिनारी लेख्दैछु,
जीवन पराजयबाट शुरु भएर विजयमा अन्त हुन्छ।
एउटा व्यक्तिको जीवन इतिहासको प्रतिनिधि हुन सक्दैन
त्यसैले जीवन निश्चितरुपले यस्तै हुन्छ।
जीवन पराजयबाट शुरु भएर विजयमा अन्त हुन्छ।
कुनै समय सुस्केरामा छाम्न पर्दैन जीवनलाई,
झुल्कँदा र अस्ताउँदा घाम यसरी रातै हुन्छ
जीवन आफै एकदिन विजय भएर जन्मनसक्छ
सुकुमारी पाइतालाहरूको भरमा उभिएर म
अनुभूतिको अन्तिम चिनारी लेख्नेछु
जीवन विजयबाट शुरु भएर विजयमा अन्त हुन्छ।
१४) एक कोठा, एक उद्देश्य र एक इन्टेक्चुअल नारी
हावाको बिपरित दिशातिर फर्केको झ्याल
एउटा मामुली टेबल
जीवनको प्रतिबिम्बस्वरुप एउटा ऐना
गाजल, पाउडर, क्रीम र आइ ब्रो-पेन्सिल
इन्टेलेक्चुअलका नातामा राखिएका
एउटा अंग्रेजी नवेल् र केही दैनिक अखबार
यो एक इन्टेलेक्चुअल नारीको कोठा हो ।
भर्खरै गफ सिद्धिएको न्यानोपनमा
ब्वाय फ्रेण्डहरूका स्मृति चिन्हस्वरूप
यताउता पल्टिरहेका छन्
चियाका रित्ता कप र चुरोटका ठुटा
नेपाली सुकुल
त्यसपछि सीमाबद्ध सतरन्जा
आदर्शको सीमा नाघ्न नसके तापनि
सुकुलको सीमा नाघेर
ब्वाय फ्रेन्डहरू कहिलेकाहीँ बिच्छ्यौनासम्म पुगिदिन्छन्
सधैँसधैँ असन्तोषको सपना बोकेका
नरम तकियाहरूमा पल्टिदिन्छन् ।
यस कोठाभित्र एउटा उकुसमुकुस छ
एउटा छट्पटी छ
झाँसीकी रानी, जोन अफ आर्क र म्याडम क्युरीका सम्झनाहरू
समाज, उद्देश्य र स्थितिसँग मिल्न नसकेर
प्रतिक्रिया झैं हाँसिरहेका हुन्छन्
खोइ कहाँ कहाँ छन् कृष्णकी राधा
रामकी सीता, मनुकी पुज्या
यहाँ त उसको श्रमले
एउटा कठोर जीवनवृत्ति अपनाइसकेको छ
यहाँ त उसका थकित पसिनाका थोपाहरू
धरौटी बस्छन्
एक ग्रेजुएटका पे स्केल अन्तर्गत
महिनाको अन्त्यमा आउने
अन्जुलीभर कागजका दामहरूमा ।
Comments
Post a Comment